W Krakowie i okolicach

90. Rocznica wyzwolenia Krakowa spod władzy zaborczej

Posted by jw w dniu Październik 30, 2008

90. Rocznica wyzwolenia Krakowa spod władzy zaborczej

Rankiem dnia 31 października 2008 roku, kilka lub kilkanaście minut po godzinie 6.00 rano minie dziewięćdziesiąt lat od chwili, gdy oberleutnant rezerwy Antoni Stawarz, stojąc przed frontem batalionu asystencyjnego 93 pułku, rzucił w kałużę austriacką czapkę z bączkiem i ubrał na głowę maciejówkę z orzełkiem.

Jesienią 1918 roku habsburska Austria odchodziła do historii. Czyniła to jednak powoli i wyraźnie starała się przedłużyć swoją egzystencję. Już 28 października proklamowano w Pradze powstanie niepodległej Czechosłowacji, a tymczasem Kraków i Lwów ciągle jeszcze formalnie podlegały Wiedniowi. Wszyscy wiedzieli, że dni Austro-Węgier są policzone. Polscy deputowani do wiedeńskiego parlamentu opuścili już austriacką stolicę. Krakowscy sędziowie, ogłaszając wyroki, unikali słów mówiących, iż werdykt wydawany jest w imieniu cesarza. Krakowscy urzędnicy zgromadzeni w sali „Sokoła” przy ulicy Wolskiej uchwalili 30 października rezolucję, że od tej chwili czują się funkcjonariuszami państwa polskiego.

Ciągle jednak był w Krakowie liczący 12.000 żołnierzy austriacki garnizon, który tylko w małym procencie składał się z żołnierzy narodowości polskiej. Polskie pułki w większości znajdowały w tym czasie na włoskim froncie.

W Krakowie był nie tylko liczny garnizon. Były też wielkie magazyny, których zawartość z wielką chęcią wojskowe władze przeniosłyby do Wiednia, Linzu lub Grazu.

Wystąpienie porucznika Antoniego Stawarza zapoczątkowało to, co nazywano po latach „oswobodzeniem Krakowa spod władzy zaborczej”. Rzeczywiście Kraków jako pierwsze z polskich miast usunął obce rządy.

Dopiero później przejęto władzę w innych miastach Małopolski. We Lwowie 1 listopada wybuchły walki polsko-ukraińskie. Dnia 7 listopada Polacy przejęli władzę w Lublinie, a 11 listopada w Warszawie i właśnie ta data świętowana jest dziś jako Dzień Niepodległości.

 

Od pamiętnych wydarzeń z jesieni roku 1918, kiedy Narody Europy postanowiły zacząć same decydować o swoim losie, upłynęło już dziewięćdziesiąt lat. Warto jednak pamiętać o tym ważnym momencie w dziejach naszego miasta oraz o ludziach, którzy postanowili wtedy wziąć sprawę w swoje ręce i pomogli odejść do historii habsburskiej monarchii. To dzięki nim Kraków – świętując, podobnie jak cała Polska, dzień 11 listopada – ma prawo do drugiego, własnego Święta Niepodległości, obchodzonego corocznie dnia 31 października. 

PROGRAM OBCHODÓW


Przewodnik po miejscach,

w których rozgrywały się wydarzenia pażdziernika i listopada 1918 r. w Krakowie

Antoni Stawarz

Tu się zaczęła niepodległość

Ryszard Terlecki -Ostatnia jesień Galicji

30 października 1918 r. – przejęcie odwachu w Krakowie

Dwaj bohaterowie wyzwolenia Krakowa:

„..oficerowie Stawarz, Iwaszko z oddanym im bez granic sierżantem Kościeniem, ppor. Stec i Gawron naradzali się, w jaki sposób wykonać rozkaz zajęcia odwachu na krakowskim Rynku około południa 31 października. Główną rolę miał tu do wypełnienia por. Antoni Stawarz.

31 października Iwaszko poprowadził jeden z oddziałów z koszar w Podgórzu przez most na Wiśle do Rynku. Tu płomiennie przemówił do tłumu, który zgotował mu żywiołową owację.


Potem poszedł ze swoimi żołnierzami dalej przez ulicę Floriańską pod pomnik Grunwaldzki, następnie Basztową i Karmelicką do koszar przy ulicy Siemiradzkiego, gdzie zajął magazyny broni.”

 

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: